Jeugdhulp
Jeugdhulp
In 2015 is het nieuwe jeugdstelsel ingevoerd en de Jeugdwet van kracht geworden. Gemeenten hebben hiermee een andere rol en verantwoordelijkheid gekregen voor de hulp aan kinderen, jongeren en hun ouders of verzorgers. Vaktherapeuten hebben te maken met deze ontwikkeling. Denk aan de norm van de verantwoorde werktoedeling. De VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) heeft in een factsheet de belangrijkste vragen over vaktherapie en de inkoop van jeugdhulp door gemeenten op een rijtje gezet. Als Vaktherapie Nederland hebben we een infographic gemaakt waarin te zien is hoe een gemeente vaktherapie kan inzetten. Deze factsheet kun je hier downloaden.
In de praktijk blijkt dat soms ook niet duidelijk is bij welke hulpvragen vaktherapie ingezet kan worden. Dit hebben we daarom overzichtelijk gemaakt in onderstaand factsheet vaktherapie jeugd en gezin:
Rol en verantwoordelijkheden gemeente
Gemeenten hebben sinds 2015 de rol van opdrachtgever, inkoper en regisseur van jeugdhulp en jeugdbescherming. Zij zijn verantwoordelijk voor alle ondersteuning aan kinderen, jongeren en hun ouders of verzorgers. Dit betreft alle vormen van jeugdhulp en uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. Gemeenten werken voor jeugdhulp samen in 42 regio’s. Daarnaast wordt er bovenregionaal samengewerkt, vooral voor de inkoop van landelijke, zeer specialistische zorg. Meer informatie over gemeenten, kwaliteit en toezicht vind je hier.
Kwaliteitseisen vanuit de Jeugdwet
De Jeugdwet heeft tot doel de kwaliteit van hulp verder te verbeteren. Gemeenten dragen hieraan bij door in te zetten op professionele hulpverlening: hulp door professionals die vakbekwaam zijn, die zich continu ontwikkelen, die werken volgens professionele standaarden en die de samenwerking zoeken met andere professionals en vrijwilligers als dat nodig en mogelijk is. De Jeugdwet stelt kwaliteitseisen aan jeugdhulpaanbieders en jeugdhulpverleners.
Inzet van vaktherapeuten in de jeugdhulp
Als vaktherapeut hoef je je niet te registreren bij het SKJ (Stichting Kwaliteitsregister Jeugd) om jeugdhulp te mogen bieden. Dit kan dankzij de zogeheten 'tenzij-bepaling'. Hier leggen we uit wat die bepaling inhoudt, waar die vandaan komt en hoe je dit kunt onderbouwen richting gemeenten en werkgevers.
Let op: dit geldt zolang je ook daadwerkelijk werkzaam bent als vaktherapeut. Werk je (ook) als jeugd- en gezinsprofessional - bijvoorbeeld met rechtstreekse, niet onder eindverantwoordelijkheid van een hoofdbehandelaar vallende bemoeienis met de toewijzing van jeugdhulp (indicatiestelling) - dan geldt de tenzij-bepaling niet en moet je wél SKJ-geregistreerd zijn voor deze werkzaamheden.
Goed om te weten: er is een rechterlijke uitspraak die bevestigt dat het ontbreken van een SKJ-registratie de toekenning van een pgb voor jeugdhulp niet in de weg staat, zolang vaststaat dat de hulp noodzakelijk is. Bekijk de uitspraak hier.
Norm van de verantwoorde werktoedeling
Gemeenten, jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen zijn wettelijk verplicht om jeugdhulp te laten uitvoeren door vakbekwame professionals. Dit heet de norm van de verantwoorde werktoedeling. De hoofdregel is: werk wordt toegedeeld aan een professional die geregistreerd staat in het SKJ of het BIG-register. Vaktherapeuten kennen geen SKJ- of BIG-registratie. Gelukkig voorziet de wetgeving zelf in een uitzondering op die hoofdregel.
De tenzij-bepaling
De uitzondering staat in artikel 5.1.1, tweede lid, van het Besluit Jeugdwet (de Algemene Maatregel van Bestuur bij de Jeugdwet). Kort samengevat: Een werkgever mag ook een niet-geregistreerde professional inzetten, als hij aannemelijk kan maken dat dit de kwaliteit van de hulp niet nadelig beïnvloedt - of zelfs noodzakelijk is voor die kwaliteit.
Dit principe staat bekend als 'pas toe of leg uit': de hoofdregel is registratie, maar wie kan onderbouwen waarom een andere professional beter of even goed past, mag daarvan afwijken.
Waar staat dat vaktherapeuten hieronder vallen?
De wettekst en tenzij-bepaling zijn generiek geformuleerd en noemen geen beroepsgroepen. Vaktherapeuten worden met naam genoemd in het Kwaliteitskader Jeugd, het praktijkdocument dat de norm van verantwoorde werktoedeling verder uitwerkt. Dit kader is opgesteld door de gezamenlijke branche-, beroeps- en cliëntenorganisaties, samen met SKJ en het Nederlands Jeugdinstituut, en wordt ook door de Inspecties gebruikt als toetsingskader. Daarin staat:
"Er zijn ook niet-geregistreerde professionals met een hbo- of wo-opleidingsniveau, zoals vaktherapeuten, criminologen of paramedici. Voor de inzet van deze professionals kan de werkgever aannemelijk maken dat het noodzakelijk is voor de kwaliteit van de hulpverlening. De tenzij-clausule in het Besluit Jeugdwet maakt dit mogelijk." — Kwaliteitskader Jeugd, versie 2.1 (2016), paragraaf 4.4.
Wat betekent dit voor jou in de praktijk?
- Je hoeft je niet te registreren bij het SKJ om jeugdhulp te mogen bieden.
- Een werkgever, gemeente of wijkteam moet gemotiveerd onderbouwen waarom voor jouw inzet is gekozen.
- Je vakbekwaamheid kun je aantonen via je registratie in het Register Vaktherapie. Registratie toont wel aan dat je aan de opleidingseisen voldoet en actief bezig bent met bij- en nascholing, supervisie en intervisie.
- Sommige gemeenten vragen ten onrechte om SKJ-registratie van vaktherapeuten. Je kan aantonen dat deze eis onjuist is, op basis van de hierboven beschreven juridische redenering uit het Besluit Jeugdwet en het Kwaliteitskader Jeugd. Ook een rechterlijke uitspraak ondersteunt dit: deze bevestigt dat het ontbreken van een SKJ-registratie de toekenning van een pgb voor jeugdhulp niet in de weg staat, zolang vaststaat dat de hulp noodzakelijk is. Het SKJ zelf bevestigt dit eveneens: een vaktherapeut die werkzaam is als vaktherapeut kan en hoeft zich niet te registreren bij het Kwaliteitsregister Jeugd, en registratie in het Register Vaktherapie is een manier om de specifieke vakbekwaamheid van een vaktherapeut te onderbouwen. Ook de VNG bevestigt dit in haar factsheet voor gemeenten.
Handige documenten
- Pamflet: Vrijgevestigde professional in de jeugdhulp, kom in actie!
- Infographic Vaktherapie in de jeugdhulp - hoe zet je als gemeente vaktherapie in
- Infographic Vaktherapie voor Jeugd en gezin
- ZvdJ Handreiking de juiste professional op de juiste plek
- Factsheet vrijgevestigde aanbieders in de jeugdhulp
- Kwaliteitskader Jeugd - Toepassen van de norm van de verantwoorde werktoedeling in de praktijk
- Brochure Kwaliteitskader Jeugd in de praktijk
- Brochure Beroepsregistratie en vooraanmelden
- Schema vooraanmelding en beroepsregistratie
- Factsheet VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) over vaktherapie en jeugdhulp
- Zorgwetten sinds 2015 in eenvoudig Nederlands
- Wegwijzer zorgvuldig handelen bij toestemming voor jeugdhulp
- Wegwijzer Het dossier in de jeugdhulp
Handige linken
- Ministerie VWS, Jeugdhulp: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/jeugdhulp
- Voor Jeugd & Gezin: Informatie voor professional die werken met jeugd en gezin: https://www.voordejeugdenhetgezin.nl/
- Vereniging Nederlandse Gemeenten, dossier Jeugd: https://vng.nl/onderwerpenindex/jeugd
- Stichting Kwaliteitsregister Jeugdzorg (SKJeugd): https://skjeugd.nl/
- Website Nederlands Jeugdinstituur (NJI) met kennis over Jeugd, opvoeding en jeugdhulp https://www.nji.nl/nl/Kennis Deze databank bevat een overzicht van 104 richtlijnen en standaarden voor professionals in de jeugdsector: http://www.nji.nl/nl/Databank/Databank-Richtlijnen
Zie ook Jeugdzorg SKJeugd transitie Jeugdwet verantwoorde werktoedeling SKJ Jeugdbescherming Jeugdhulp beroepsregistratie vooraanmelden kwaliteitskader
Navigatie
Actueel bij de Vaktherapie Nederland
-
Samen bouwen aan de toekomst van vaktherapie
08 september 2026 -
Bereid je voor op de Week van de Vaktherapie!
07 september 2026 -
Update | onze samenwerking in Samenwerkende Beroepsverenigingen Gehandicaptenz..
31 augustus 2026
Agenda
-
18 sep.
Regiostudiedag Speltherapie NVVS Goirle – Verlies in Beeld
-
-
18 sep.
NVBT Studiedag Werkveldgroep Ouderenzorg
-
-
18 sep.
Bijscholingsdag KennisNetwerk NieuwKomers - Gehechtheid en ouder- en kindrollen in diverse culturen
-
-
20 sep.
Mindful boetseren 1 HET LICHAAM: thuis in je lijf
-
-
21 sep.
Creatief rouwen - 4 daagse training
-